گروه مطالعات رسانه‌ای	::	گروه مطالعات سیاسی	::	گروه مطالعات فرهنگی	::	گروه مطالعات اجتماعی	::	گروه مطالعات اقتصادی

 

استحمار در خدمت استعمار

 

بدون شک بابیگری نوعی استحمار توده ها بود که با بهره گیری از جهل و فقر توانست مشکلات عدیده ای را برای مردمان این سرزمین بیافریند. اکنون که به اجمال با نحوه ایجاد و تکوین این فرقه و نیز فرزند نامشروعش، بهائیت آشنا شدید، برآنیم تا به رفتارهای خیانت آمیز ایشان با ایرانیان و کمک بی شائبه آنها به  استعمار بپردازیم.

 

 

 

مرحله اول: تکوین 

 

این مرحله که با شروع دعاوی علی محمد شیرازی ملقب به باب در شیراز آغاز می شود، مرحله توجه استعمار به قضیه بابیگری و بعدها بهائیت است.

 

البته برخی از محققان نظیر عبدالله شهبازی برآنند که نطفه بابیگری و بهائیت به دست کمپانی های سرمایه دار یهودی نظیر ساسون منعقد گردیده و آنها در یک سیر تاریخی توانسته اند محصول شوم خود را به بار نشانده و بهره برداری کنند.(۱)

 

اما نظر دوم برآن است که این انحراف هم مانند سایر فرقه های منحرف که در طول دوره های مختلف زاده شده و سپس تحلیل رفته و منقرض گردیده اند، از تراوش افکار مالیخولیایی یک بیمار روانی منشعب شده و تنها شانسی که داشته، توجه دول استعمارگر بدان بوده است.

 

قدر مسلم آن است که پذیرش هرکدام از این نظرات با این مسئله ضدیت نخواهد داشت که در این مرحله بابیگری به شدت مورد توجه استعمارگران قرار گرفته و آنها به بررسی عمیق آن پرداخته و جاسوسان و سفرای خود را مامور تهیه اطلاعات درباره این انحراف کرده و این ماموران موظف به ارسال گزارش منظم به دولتهای متبوع خود بودند.

 

 

 

توجه روسیه

 

روسیه تزاری اولین دولت استعماری است که به قضیه بابیگری توجه کرد. خاطرات پرنس دالگورکی با وجود تردید در صحت آنها از طرف تعدادی از محققان، دست کم نشان می دهد که این دولت استعماری که در آن روزگار ایران را جولانگاه مطامع خویش ساخته بود، پیش از همگان به مسئله بابیگری پرداخته است.

 

 

علاوه بر اینها گزارش های مکرر دالگورکی به وزارت خارجه روسیه که از تاریخ ۳فوریه ۱۸۴۸ (۱۴بهمن ۱۲۲۶شمسی) به شرح لحظه به لحظه وقایع مربوط به بابگیری مشغول است.(۲) مزید بر این علت است.

 

 

نکته جالب توجه در این گزارشها، مسئله ای است که این دولت استعمارگر با دقت خاصی بدان تامل داشته است به عنوان مثال وی (دالگورکی) در گزارش ۱۰ فوریه ۱۸۴۹ ( ۲۱بهمن ۱۲۲۷) پس از شرح مختصری از وقایع شورش قلعه طبرسی مازندران می نویسد: «این فرقه در دو جناح مبارزه خود را شروع کرده اند، بدین معنی که هم بر ضد دولت و هم بر ضد علما قیام کرده اند … و مخالفت با دولت به سبب جلوگیری از حاکمیت روحانیت می باشد.»)(۳)؛  مسلم است که منظور دالگورکی، که دولت متبوعش در قضیه گریبایدوف ضرب شست فتوای علمای بیداری نظیر میرزا مسیح مجتهد (۴) را دیده بود، از بیان این قضیه چیست!

 

 

 

توجه انگلستان

 

انگلستان نیز در این زمینه آرام ننشست و با احتیاط کامل درباره این فرقه و عقاید آن به تحقیق پرداخت . لرد پالمرستون نخست وزیر وقت انگلستان که حمایت او از یهودیان افراطی در تاریخ مضبوط است ، از سفیر خود در ایران-کلنل شیلد- درخواست کرد مجموعه کاملی راجع به عقاید فرقه بابیه برای او ارسال کند.(۵) این رویکردها از آن رو بود که استعمار بریتانیا پس از غلبه بر هندوستان و حاکمیت مطلق بر آن به دنبال یک طرح جامع برای ماندگاری دائمی یا دست کم طولانی مدت در منطقه خاورمیانه بود.

 

این راهبردها که سیاست انگلستان را از روسیه – که بیشتر در پی دستیابی به دریاهای آزاد بود – جدا می کرد بر دو اصل استوار بود. این دو اصل عبارت بودند از:

 

۱ – تغییر فضای فرهنگی منطقه 

 

پیشتر گفتیم که دول استعماری در سده ۱۸ و ۱۹ دریافتند که لااقل در کشورهای اسلامی و بلاخص سرزمینهایی با گرایش شیعی، مانند ایران، قادر نخواهد بود بدون تغییر اعتقادات، منافع بلندمدت خود را تامین کنند.

 

برهمین اساس بریتانیا که در آن زمان فعال مایشاء منطقه خاورمیانه محسوب می شد کوشید تا نقاط ضعف و قدرت فرهنگها را شناسایی کرده و از آن به نفع خویش استفاده کند. شاید آنها بسیار زودتر از روسها به قدرت نهاد روحانیت و علمای دینی در جامعه ایرانی پی بردند و از این رو چه در آن دوره و چه بعدها کوشیدند تا این نهاد را از عرصه قدرت خارج سازند.

 

از طرف دیگر واکنش صریح در برابر این قدرت که ریشه در تار و پود زندگی مردم داشت غیرممکن بود، به همین دلیل پس از ظهور بابیه و سپس ازلیه و بهائیت توجه آنها به ضدیت این جریانها با علما و عنصر دین جلب گردید. می دانیم که بهاءالله اصولا نهادی به نام روحانیت را از مذهب خویش حذف کرد و حتی نماز جماعت خواندن را حرام دانست تا پیشنمازی هم وجود نداشته باشد، گو این که خود وی و بعدها پسرش، عبدالبهاء، تا پایان عمر پشت سر امام جماعت اهل سنت در عکا نماز می خواندند.

 

به هر نحو عنصر فرقه و فرقه تراشی تا حدودی می توانست در کنار عوامل دیگری چون ورود فرهنگ غربی از طریق روشنفکران به درون جامعه ، به تغییر فضای فرهنگی به سود استعمار ، کمک کند، نکته جالب تلفیق دو عنصر روشنفکری غربگرا و فرقه های ضاله است که نماد و شاخص آن در دوران مشروطه در قالب شخصیت هایی چون میرزا آقاخان کرمانی ظاهر شد که در آینده بدان خواهیم پرداخت.

 

۲ - ایجاد دولت جعلی 

 

این سیاست به ایجاد یک پایگاه قابل اعتماد در منطقه مربوط بود، پایگاهی که بتواند در هر شرایطی منافع استعمار را برآورده سازد و در حقیقت سوپاپ اطمینانی در برابر حرکتهای احتمالی ضداستعماری باشد. برآوردن این حاجت نیز با حمایت انگلستان از تاسیس یک دولت یهودی در فلسطین ممکن گردید. اگرچه اجرای این طرح تنها پس از فروپاشی حکومت عثمانی و اشغال فلسطین در ۱۹۱۷ ممکن شد، اما تصور به وجود آوردن آن دیر زمانی بود که در اندیشه کارگردانان استعمار ریشه داشت و می توان ردپای آن را در دوره وزارت و نخست وزیری لرد پالمرستون و مسافرت موسی مونته فیوره – یهودی متمول انگلیسی – (۶) به فلسطین جست وجو کرد.

 

 

 

جاده دو طرفه 

 

استقرار بهائیان در فلسطین و به دنبال آن تاسیس رژیم غاصب اسرائیل موجب شد تا به یکباره این دو اصل در کنار یکدیگر قرار بگیرند و در هم تلفیق شوند. تلفیقی که اثر آن را در وابستگی محض بهائیان و بیت العدل مرکزی آنها در عکا به دولت رژیم غاصب صهیونیستی شاهد هستیم.

 

 

 

 بیت العدل اعظم - حیفا - فلسطین اشغالی

 

 

پی نوشت ها:

 

۱- جستارهایی از تاریخ بهایی گری در ایران ، عبدالله شهبازی ، متن PDF ص ۲۱

۲- تاریخ جامع بهائیت ، بهرام افراسیابی ،چاپ دهم ، مهرفام ۱۳۸۳ ، صص ۲۷۱ تا ۲۷۶

۳- همان ، ص ۲۷۳

۴- عالم مجاهد و آگاهی که رهبری قیام مردم مسلمان بر ضد دولت استعمارگر روسیه تزاری و نیز تصرف سفارت سفارت روسیه و قتل گریبایدوف – سفیر روس که دست تعدی به نوامیس مسلمان دراز کرده بود – را بر عهده داشت .

۵- تاریخ جامع بهائیت ، بهرام افراسیابی ،چاپ دهم ، مهرفام ۱۳۸۳ ، ص ۲۲۷

۶- برای بررسی این اسناد ن ک : بذرهای توطئه ، اسناد وزارت خارجه انگلستان ، ترجمه حسین ابوترابیان ، اطلاعات ۱۳۷۴

 

 

logos2

• 
• 
• 
• 
• 
• 
•